|
Inhoud:
Nieuwe publicaties
Bibliografie van de geschiedenis van stad en heerlijkheid Borculo (pdf-bestanden):
Digitalisaten (gedigitaliseerde literatuur):
- Vaarwerk, BHM te,
Mallem, buurschap en heerlijkheid onder
Eibergen (oktober 2009). Bewerking van een publicatie die voor het
eerst verscheen t.g.v. Monumentendag 1992.
- Weststrate, H.A.,
"Een Geldersche Heerlijkheid in de 18de eeuw" (1906).
Artikel.
- Huender, H.A.,
Eibergen voorheen en thans (1928). Boek.
- Heuvel, H.W. Gids
voor Eibergen en Groenlo (1922). Boek
|
Nieuwe publicaties
J.E. van der Pluijm,
Groenlo in de Tachtigjarige Oorlog. De Achterhoek als strijdtoneel
1567-1627 (Groenlo 2009).
Veel details, ook voor het omliggende gebied, maar nog niet volledig. Zie
volgende publicatie. Met een kaart (Tirion, 1741). Helaas zonder index.
Jan van den Broek
(Inleiding, vertaling en toelichting), Voor God en mijn koning. Het
verslag van kolonel Francisco Verdugo over zijn jaren als legerleider en
gouverneur namens Filips II in Stad en Lande van Groningen, Drenthe,
Friesland, Overijssel en Lingen (1581-1595). (Assen 2009).
Ten onrechte wordt de (latere) graafschap Zutphen niet vermeld in de
ondertitel. Ook daar is Verdugo erg actief geweest. O.a. beleg van Lochem,
Zutphen, kasteel en stad Keppel en uiteraard ook het gebied van de
heerlijkheid Borculo. Belangwekkend boek voor de eerste fase van de
Opstand, gezien vanuit de Spaanse kant. Uitgebreide toelichting en
notenapparaat. Met kaarten en index.
Saaltink, H.W. "Neede
anno 1646", In: Old Nee, Orgaan van de Historische Kring Neede, nr.
73 (december 2009), 5-17.
Het artikel is eerder verschenen in het Jaarboek Achterhoek en Liemers.
gebaseerd op de bekende verpondingskohieren.
Hugo Kemkes en Manfred
Wolf (bearb.) Die Lehnregister der Bischöfe von Münster, 1379-1450.
Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Westfalen XXVII,
Westfälische Lehnbücher, Band 3. (Münster 2007).
Leengoederen in Groenlo, Eibergen, Neede. Met een index en
fragment-genalogieën.
Hermann Terhalle, Zur Geschichte
der westfälisch-niederländischen Grenze. Beiträge des Heimatvereins
Vreden, Band 75 (Vreden 2008).
Met veel (detail)kaarten.
Godfried Nijs en Joep
van der Pluijm, Kijk op de linie. Op zoek naar de circumvallatielinie
uit 1627 rondom Groenlo (Groenlo 2008).
C.E.G. ten Houte de Lange, Heerlijkheden in Nederland. Welke namen van
heerlijkheden worden nog gevoerd sinds 1848? (Hilversum 2008)
Frank Keverling
Buisman, "Heerlijkheidssteden in de Achterhoek", in:
Jaarboek Achterhoek en Liemers 2008,
pag. 11-29.
Betreft: Borculo (1375), 's Heerenberg (1379), Bredevoort (1388), Keppel
(1404 en 1425), Terborg (1419), Eibergen (15e eeuw), Bronkhorst (1482) en
Lichtenvoorde (onbekend).
Henk Krosenbrink, "De
Munsterse inval van 1665. De voorgeschiedenis", in:
Jaarboek Achterhoek en Liemers 2008,
pag. 62-68.
Freundeskreis Barockkirche Zwillbrock
e.V. (uitgever), Grenzenlos. Zwillbrock und die Missionsstationen an
der Grenze (Vreden 2008). Ook veel aandacht voor de kerkgeschiedenis
van Rietmolen. Hoewel de laatstgenoemde statie door de
paters van Zwilbroek werd opgericht, kwam zij in de loop van de 18e eeuw
onder het beheer van de Hollandse Zending omdat het grootste deel van die
statie onder het kerspel Haaksbergen viel.
R. Poesse, Leenregisters van het
Huis Vorden, 1564-1787, met index. Transcriptie, met gegevens over
o.a. de hof te Beltrum alias Hofman, (informatie bij Stadsarchief Zutphen).
J.E. van der Pluijm, De vestingstad Grol in de kaart
gekeken. Topografisch historische atlas van Groenlo. Uitgegeven door het
Stadsmuseum Groenlo (Groenlo 2006). ISBN-10: 90-9020941-7.
De cartografische
geschiedenis van Groenlo begint met een kaart, mogelijk uit 1538, waarop de
grenzen tussen de stad en schependom Groenlo en de heerlijkheid Borculo
staan aangegeven. Het is een zeer fraaie en gedetailleerde kaart, die
uitvoerig wordt besproken door de auteur. Ook in latere jaren blijkt de
relatie tussen de vestingstad en het omliggende Borculoos-Lichtenvoordse
platteland nadrukkelijk in kaart- en prentvorm te zijn neergelegd. Een groot
deel van de stad omringende vestingwerken (de circumvallatielinie) blijkt te
liggen op het grondgebied van de heerlijkheid Borculo-Lichtenvoorde. Voor de
studie van de Tachtigjarige Oorlog in onze contreien is dit werk een
belangrijke aanwinst.
Edeltraud Balzer, Adel - Kirche - Stiftung. Studien zur Geschichte des
Bistums Münster im 11. Jahrhundert. Westfalia Sacra. Quellen und
Forschungen zur Kirchengeschichte Westfalens. Begründet von Heinrich
Börsting und Alois Schröer, herausgegeben von Reimund Haas und Reinhard
Jüstel. Aschendorff Verlag (Münster 2006). ISBN 3-402-03872-2.
Toeval of niet, vlak voor het moment dat de Stichting Stad en Heerlijkheid
Borculo het uitgebreide onderzoek van Luuk Keunen naar de geschiedenis van
de hof en het dorp Neede uitgeeft als deel 12 in de serie Kleine Reeks, is
in Münster een belangwekkende studie verschenen over de stichting van zeven
stiftskerken en de oudste geschiedenis van het Stift Überwasser, dat door
bisschop Hermann I van Münter als familiestichting opgericht werd. De kerk
van Überwasser werd in 1040 gewijd. Zeer waarschijnlijk heeft de hof te
Neede vanaf de oprichting deel uitgemaakt van de bezittingen. Balzer gaat
uitvoerig in op de Hof te Neede en de bezittingen die erbij behoord hebben,
alsmede het verloop. Ook heeft zij de verschillende inkomstenregisters
vergeleken. Zij beschouwt de kerk van Neede als een eigenkerk van het Stift
Überwasser. Daarmee wordt een streep gehaald door de opvattingen van Tibus,
als zou de kerk van Neede een afsplitsing zijn van Eibergen. Interessant is
de studie verder door een nieuwe interpretatie van de herkomst van de
plaatsnaam en relaties die gelegd worden tussen verschillende adellijke
families, vóórdat de heren van Borculo hun intrede deden in de regionale
geschiedenis. Wie zegt dat de Needse geschiedenis niet veel te bieden heeft,
moet deze studie maar eens lezen en vergelijken met de uitvoerige studie van
Luuk Keunen over de hof en het dorp Neede.
J.S.L.A.W.B. Roes, Het naaste bloed erfde het goed. De positie van de
langstlevende echtgenoot in het Nederlandse erfrecht bij versterf. Deel
I: de periode van het 'oud-vaderlandse' recht (tot 1809). Kluwer (Deventer
2006). ISBN 90 13 03641 4.
Oud-Grollenaar Sebastiaan Roes heeft een uitvoerig onderzoek verricht naar
de gewoonten van zo'n 130 gewesten, steden en dorpen inzake de verzorging
van de langstlevende echtgenoot, de bescherming van deze tegen de kinderen
etc. De onderzoeksresultaten werden op 23 mei 2006 door de auteur als
proefschrift aan de Radboud Universiteit verdedigd. Onderhavige uitgave is
de handelseditie. Voor de geschiedenis van Borculo is onder andere van
belang dat Roes in zijn onderzoek de erfrechten van de hofhorigen in de hof
te Vaarwerk heeft betrokken.
Historische plattegronden van Nederlandse steden. Gelderland. Deel
8.3: De steden van Achterhoek en Liemers: Bredevoort, Doesburg, Doetinchem,
Groenlo, Lochem, Zutphen, alsmede Borculo, Eibergen, 's-Heerenberg,
Laag-Keppel, Lichtenvoorde, Terborg en Zevenaar, beschreven door Frans
Scholten, onder redactie van Jan Werner (Alphen aan den Rijn 2006). ISBN 90
6469 758 2
Op 5 april jongstleden werd het eerste exemplaar van de historische
plattegronden van steden in de Achterhoek en Liemers aangeboden aan
Commissaris van de Koningin in Gelderland, de heer Clemens Cornielje. De
atlas is een uitgave van de Stichting Historische Stadsplattegronden te
Lisse. Wie aan steden in Oost-Gelderland denkt, denkt in de eerste plaats
aan de steden die hun stadsrecht ooit ontvangen hebben van de graaf van
Zutphen. Maar ook andere heren hebben aan plaatsen in Achterhoek en Liemers
stedelijke rechten geschonken. Eén van hen was de heer van Borculo, die in
ieder geval aan de nederzetting bij zijn kasteel Borculo in 1375 rechten
heeft gegeven. Ook Eibergen heeft stedelijke rechten gehad, al gaan deze
niet verder terug dan de late vijftiende, begin zestiende eeuw.
Lichtenvoorde had wat de verdedigingsmogelijkheden betreft meer de allure
van een stad, maar was in de stedelijke rechten uitermate beperkt. In de
nieuwe publicatie wordt ruim aandacht geschonken aan de geschiedenis van
deze stadjes (met alle twijfels waarmee deze stadjes zijn omringd) met
afbeeldingen en beschrijving en achtergronden van plattegronden. Voor
Borculo wordt uitvoerig stil gestaan bij de betekenis van de Berkel voor de
stadsplattegrond en gevolgen van de "stormramp" van 10 augustus 1925 voor
het stratenpatroon. In alle gevallen is het oudste kadastrale minuutplan van
ca. 1830 het scharnierpunt.
J.C.M. Cox, Repertorium van de stadsrechten in Nederland 'Quod
vulgariter statreghte nuncupatur' (Den Haag, 2005). VNG uitgeverij Den
Haag. ISBN 90 322 7983 1
De Alkmaarse gemeentesecretaris Joost Cox heeft een handzaam en leesbaar
overzicht uitgegeven van de Nederlandse steden met stadsrechten. Daarmee
werd voorzien in een lacune. Ons gebied is met drie steden goed
vertegenwoordigd. Borculo behoort tot de categorie "stad", Eibergen en
Lichtenvoorde tot de categorie "overige". Het boek is inmiddels ook aanwezig
in onze bibliotheek. |
