Inhoud:
E-mail:
info@heerlijkheidborculo.nl
Introductiepagina
Geschiedenispagina
Stichting Stad en Heerlijkheid Borculo
|
|
Oudste vermeldingen
De stad Borculo is in historisch opzicht een betrekkelijk jonge
nederzetting. In
archiefstukken uit de twaalfde en dertiende eeuw komt de naam alleen voor
als familienaam. In de goederenlijst van graaf Hendrik van Dahl, heer van
Diepenheim, die uit 1188 zou dateren, komt de naam van Henricus de Burglon
voor. De goederen die de graaf in het gebied
van de (latere) de heerlijkheid Borculo bezat, worden allemaal aangeduid
als liggend in een kerspel (Groenlo, Eibergen, Neede en Geesteren).
Duidelijk is dat er een relatie was tussen de stad en de heren van Borculo.
De stad Borculo is ontstaan uit de nederzetting bij het kasteel van de
heren van Borculo. In 1337 werd door heer Henricus V van Borculo en zijn
vrouw Beatrix een kapel gesticht bij het kasteel. De kapel bleef
afhankelijk van de moederparochie Geesteren. Het kasteel Borculo behoorde
kerkelijk tot Eibergen. Een soortgelijke situatie bestond er ook in de
naburige heerlijkheid Bredevoort, waarbij de kapel in de nederzetting bij
het kasteel bij de parochie Aalten bleef behoren en het kasteel zelf bij
de parochie Winterswijk.
De buurschap Borclo
In enkele vijftiende eeuwse oorkonden wordt melding gemaakt van een
buurschap Borklo (1421) of Borclo (1477). In deze buurschap, die ligt in
het kerspel Eibergen, liggen de goederen Vokkink en Eldijck (mogelijk
boerderij Holdijk, die tegenwoordig in Haarlo ligt). De buurschap werd ook
wel naar dit laatste goed genoemd: Eldijck. In deze buurschap stonden
betrekkelijk weinig boerderijen. Behalve beide genoemde erven lag er
alleen het oude, in 1188 al genoemde goed Ameschot. De grenzen van de
buurschap werden naar het zuidwesten toe gevormd door de Lerinkbeek (die
een voortzetting was van de Grolse Beek), naar het oosten door de
markegrens met Haarlo, naar het noorden en westen door de kerspelgrens met
Geesteren. Hypothetisch kan gesteld worden dat het kasteel van Borculo
gevestigd is in het uiterste westen van deze buurschap Borclo. De
buurschap ligt grotendeels in een oude beekoverstromingsvlakte. Maar ook
in de rest van het gebied heeft het water veel invloed gehad op de
uiterlijke vorm van het landschap. Niet voor niets heet het gebied tussen
Haarlo en Borculo ook wel de Waterhoek. De vele dijken in het gebied
duiden erop dat de nederzetting Borculo ook beschermd moest worden tegen
overstromingen. De ten zuiden van de Lerinkbeek gelegen buurschap Dijkhoek
heeft er zijn naam aan overgehouden. In dit waterrijke en strategisch
gelegen gebied werd een verdedigbaar kasteel gebouwd. En de heren die er
zich vestigden namen de buurschapsnaam over. Strategisch gelegen, omdat
het halverwege Zutphen en Vreden lag (in de elfde en twaalfde eeuw de
belangrijkste steden in het gebied) en op een belangrijke noord-zuidroute
lag.
Stadsrechten
De nederzetting Borculo ontwikkelde zich pas onder de heren van Borculo
uit het geslacht Bronkhorst. In 1375 verleende Gijsbert II van Bronkhorst,
die door huwelijk met erfdochter Henrik(e) van Borclo-Dodinkweerde heer
van Borculo was geworden, stadsrechten aan de nederzetting. Het
stadsrechtprivilege is in de stadsbrand van 1590 verloren gegaan. Na die
brand hebben de toenmalige burgemeesters het stadsrechtprivilege
gereconstrueerd. Brontekst
Literatuur:
-
Heuvel, H.W., "Het stadhuis te Borculo, 1506-1842", in: Archief [van
de Oudheidkundige Vereniging De Graafschap], IV-1 (1950), blz. 13.
Met een tekening.
-
Koster, A.G.B. (bew.), Markeboek van de buurschap Dijcke, 1698-1784.
Bronnenpublikatie nr. 1 van de Stichting Stad
en Heerlijkheid Borculo (Borculo, 1992)
-
Lelsz, J., "Borculoers zes eeuwen stedeling", in: Trouw, 19 juli
1975.
-
Rechten van Borculo. Uitgegeven door J.S. van Veen, in: Verslagen en
Mededelingen Oud-vaderlands recht, 7 (1917), blz. 177-180.
-
Staats Evers, mr. J.W., Gelderland's voormalige steden (Arnhem,
1891), blz. 53-59.
-
Vaarwerk, B.H.M. te, "Het bestuur van de steden Borculo en Eibergen in
het laatste kwart van de 18e eeuw", in: Kleine Reeks. Verhalen over
de geschiedenis van Stad en Heerlijkheid Borculo, nr. 1 (september
1993), blz. 22-29.
-
Zie verder de
bibliografie van de stad
Borculo
|
